ਜੈਤੋ, 23 ਜੂਨ (ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਾਬੜੀਆ)-ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸਪੋਰਟ ਸੈਂਟਰ (ਡੀਐਸਸੀ) ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ (ਕੇਵੀਐਮ) ਵਲੋਂ ‘ਮਿਰਾਕਲ ਮਿਲੇਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ’ ਤਹਿਤ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ 6 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਲੇਟ ਚੇਤਨਾ ਯਾਤਰਾ ਕੱਢੀ ਗਈ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ 14 ਤੋਂ 19 ਜੂਨ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੀ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਜ਼ਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੋਟੇ ਅਨਾਜਾਂ (ਮਿਲੇਟਸ) ਨੂੰ ਪੌਣ ਪਾਣੀ ਪੱਖੀ ਖੇਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਕਿਸਾਨ-ਖਪਤਕਾਰ ਸੰਵਾਦਾਂ, ਮਿਲੇਟ ਆਧਾਰਿਤ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਿਲੇਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਪਭੋਗ ਪ੍ਰਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ। ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਪੌਣਪਾਣੀ-ਪੱਖੀ ਖੇਤੀ, ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੀਲਡ ਫੈਸਿਲੀਟੇਟਰਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਮਿਲੇਟਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਫਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਏ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ-ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ। ਮਿਲੇਟ ਆਧਾਰਿਤ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਚੱਖਣ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿਲੇਟ ਪਕਵਾਨਾਂ, ਬਿਸਕੁੱਟਾਂ, ਸਨੈਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੁਰਾਕ ਵਿਚ ਮਿਲੇਟਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਫ਼ਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੋਸਟਰਾਂ, ਪਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਰੋਸ਼ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੋਸ਼ਣ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੱਖੀ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਾਹਨ ਨੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਜਨਤਕ ਐਲਾਨਾਂ, ਬੈਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮੱਗਰੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਸੰਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਮਿਲੇਟਸ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੁਰਾਕ ਵਜੋਂ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਜੋਂ ਬਿਹਤਰ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਅਨਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰ ਅਭੈ ਟਾਕ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਮਿਲੇਟਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਮਿਲੇਟਸ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਡੀਐਸਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿਲੇਟ ਚੇਤਨਾ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਲਵਾਯੂ-ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੁਨਿਆਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਮਿਲੇਟ ਚੇਤਨਾ ਯਾਤਰਾ’ ਕੱਢੀ
ਅਜੀਤ ਡੈਸਕ
24-06-2026