01-09-2024
ਜੰਗਨਾਮਾ ਪੰਜਾਬ
ਕਵੀ : ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ
ਸੰਪਾਦਕ : ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਰਵੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਮੁੱਲ : 250 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 80
ਸੰਪਰਕ : 94636-84511
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ (1934-2023) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਨਿੱਠ ਕੇ ਸਿੱਕੇਬੰਦ ਲੇਖਣ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ 1965 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬਾਦਸਤੂਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ (24), ਵਾਰਤਕ (23), ਆਲੋਚਨਾ (8), ਸੰਪਾਦਨਾ (7), ਕਾਵਿ ਅਨੁਵਾਦ (18), ਵਾਰਤਕ ਅਨੁਵਾਦ (11), ਉਰਦੂ (2), ਹਿੰਦੀ (1) ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (3) ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਉਮਰ (89 ਸਾਲ) ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਕ (97) ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਤੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਾਵਿ ਤੇ ਵਾਰਤਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਸਮੀਖਿਆ ਅਧੀਨ ਕਿਤਾਬ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1994 ਵਿਚ ਛਪੀ, ਜਿਸਦੇ 80 ਬੰਦ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿਚ 256 ਬੰਦ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਵਿਚ (1998) ਵੀ ਛਪਵਾਇਆ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੂਲ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਕਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ, ਡਾ. ਚਮਨ ਲਾਲ, ਨ੍ਰਿਪਇੰਦਰ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ (ਸ਼ਫ਼ਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਪ੍ਰੋ. ਬ੍ਰਹਮਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ, ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ, ਸ਼ਬਦੀਸ਼, ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ) ਵਜੋਂ ਮੁੱਲਵਾਨ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿਚ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਹਿਰਾਈ, ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਅਤੇ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ ਵਲੋਂ ਸੰਖਿਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ 'ਜੰਗਨਾਮਾ ਪੰਜਾਬ', 'ਜੰਗਨਾਮਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ' ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲਿਖੀ ਲੰਬੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਬੈਂਤ ਛੰਦ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਇਸ ਜੰਗਨਾਮੇ ਦੀਆਂ ਹਰ ਬੰਦ ਵਿਚ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਪੰਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਬੰਦ ਦੀ ਆਖਰੀ ਪੰਕਤੀ ਵਿਚ ਕਵੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂਅ ਲਿਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਹੀ ਨਾਂਅ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੱਚਾ ਕਾਵਿ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁੰਦਲ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜੰਗਨਾਮਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਸਗੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਰੀ ਬੰਦ ਦੇ ਇਕ ਵਾਕੰਸ਼ ਉੱਤੇ 'ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ' ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
ਸਾਡਾ ਬੋਲਿਆ ਚਾਲਿਆ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ,
ਸੱਚ ਸੁਣੀਂਦਾ ਤੇ ਸੱਚ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ। (ਪੰਨਾ 65)
ਸਾਡਾ ਬੋਲਿਆ ਚਾਲਿਆ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ,
ਪੰਜ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੇ ਘਰ ਰਹਿ ਚੱਲੇ ਵੇ। (ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ)
ਭਾਵੇਂ ਹੁੰਦਲ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ, ਚੁਰਾਸੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ, ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਭਾਵੁਕਤਾ ਤੇ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਅੱਖਾਂ ਨਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
-ਪ੍ਰੋ. ਨਵ ਸੰਗੀਤ ਸਿੰਘ
ਮੋਬਾਈਲ : 94176-920015
ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਤਿੜਕਦਾ ਮੋਤੀ
ਲੇਖਿਕਾ : ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਧਾਲੀਵਾਲ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 350 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 252
ਸੰਪਰਕ : 94638-36591
'ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤਿੜਕਦਾ ਮੋਤੀ' ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਧਾਲੀਵਾਲ ਵਲੋਂ ਰਚਿਤ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵਲੋਂ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕ੍ਰਿਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ 54 ਨਿਬੰਧ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਡਟਦੀਆਂ, ਲੜਦੀਆਂ ਤੇ ਜੂਝਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਨਾਂਅ ਤੋਂ ਹੀ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿੱਕੀਆਂ ਬਾਲੜੀਆਂ, ਕਿਸ਼ੋਰੀਆਂ, ਮੁਟਿਆਰਾਂ, ਵਿਆਹੀਆਂ ਵਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੈਰ-ਪੈਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭੈੜਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ, ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਿਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਘਿਨਾਉਣੀ ਕਰਤੂਤ ਭੀੜ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਗਨ ਕਰ ਕੇ ਨਿਰਵਸਤਰ ਪਰੇਡ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਸਭ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਲੇਖਿਕਾ ਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਬੜੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ, ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ 'ਕੌਰ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਕੇ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੇਖਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਲੋਂ ਦਰਸਾਏ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਦੀ ਬੜੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਭਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲੇਖਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਔਰਤ ਹੀ ਦੇਸ਼, ਸਮਾਜ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਧਾਲੀਵਾਲ ਵਲੋਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਰੇਕ ਧੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਜਿਥੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸੇਧ ਦੇਣ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਧ ਰਹੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੇਖਿਕਾ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿਲੋਂ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ 'ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ' ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇਕ ਜਾਗਰੂਕ ਲਹਿਰ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇਗੀ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾਂ ਕਿ ਦਵਿੰਦਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਹਰੇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ-ਮਰਦ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਮੁਟਿਆਰਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਣ ਸਕੇ।
-ਡਾ. ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਸਕਰੌਦੀ
ਮੋਬਾਈਲ : 84276-85020
ਸੱਚ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ
ਲੇਖਕ : ਨਵਪ੍ਰੀਤ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਆਸ਼ਨਾ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 96
ਸੰਪਰਕ : 97790-29258
ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਛੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਪੂਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਟੁੰਬਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨੂਰ, ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਸਤਕ ਦੀ 'ਭੂਮਿਕਾ' ਵਿਚ ਲਿਖੇ 'ਦੋ ਸ਼ਬਦ' ਲਿਖਦਿਆਂ ਸਟੇਟ ਅਵਾਰਡੀ ਰੂਪ ਲਾਲ ਰੂਪ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਦੁੱਖਾਂ, ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ, ਕਸ਼ਟਾਂ, ਥੁੜ੍ਹਾਂ, ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ, ਜਾਤਪਾਤ, ਊਚ-ਨੀਚ, ਗ਼ਰੀਬੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਆਦਿ ਦਾ ਹੱਲ ਬੇਗਮਪੁਰੇ ਦੇ ਸੁਪਨਸਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੇਖਕ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ 'ਇਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਉਪਰਾਲਾ' ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਉੱਦਮ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ. ਜੀ.ਸੀ. ਕੌਲ ਨੇ ਕਵੀ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋ. ਮਲਕੀਤ ਜੌੜਾ ਵਲੋਂ ਲੇਖਕ ਵਲੋਂ ਰਚੀ ਕਵਿਤਾ ਦੱਬੇ ਤੇ ਦਬਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਸੀਹਾ ਬਣੇ ਰਹਿਬਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਕੀਦਤ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਗਮਪੁਰਾ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੇ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਵੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਹੈ-
ਤੈਨੂੰ ਫੁੱਲ ਤੇ ਧੂਫ਼ ਨੇ ਭੇਟ ਕਰਦੇ,
ਬੇਗਮਪੁਰਾ ਸੀ ਤੇਰਾ ਖੁਆਬ ਬਾਬਾ,
ਤੇਰੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਲੋਕ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ,
ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਲੱਖ ਸਵਾਲ ਬਾਬਾ।
ਕਵੀ 'ਨਾਮ ਤੇਰੋ ਆਰਤੀ' ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ-
ਤੁਸੀਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋ ਯਾਦ ਕਰਦੇ
ਨਹੀਂ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਅਕਾਰ ਲੋਕੋ,
ਨਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਘਰ ਉਸ ਦਾ,
ਤੁਸੀਂ ਜਿਸਦੀ ਕਰਦੇ ਭਾਲ ਲੋਕੋ।
ਕਦੋਂ ਭਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣਾ,
ਕਦ ਸਮਝੋਂਗੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਲ ਲੋਕੋ।
'ਦੁਖਾਂਤ' ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਅਛੂਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਵੀ ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ-
ਸਾਨੂੰ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ,
ਤੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਖੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ।
ਸਾਨੂੰ ਕੱਖੋਂ ਹੌਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ,
ਸਾਡੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਘੁੱਪ ਹਨੇਰਾ ਸੀ,
ਭਾਵੇਂ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ।
ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਘਰ ਸਾਡੇ,
ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਇਸ ਕਵੀ ਦਾ ਇਹ ਪਲੇਠਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਾਨਵੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਲਈ ਅਖੌਤੀ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ, ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਧੁਰ ਹਿਰਦੇ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੂਕ ਹੈ। ਨਿਕਟ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਕਵੀ ਤੋਂ ਨਵੀਆਂ ਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਓਤ-ਪੋਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਠਕ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
-ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ
ਮੋਬਾਈਲ : 98143-24040
ਭਗਤੀ ਮੇਂ ਸ਼ਕਤੀ
ਲੇਖਕ : ਕਵੀਰਾਜ ਜੋਰਾ ਸਿੰਘ 'ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ' (ਬਾਸੀਅਰਕ)
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਜੇ.ਪੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 120
ਸੰਪਰਕ : 73474-15933
ਵਿਚਾਰ-ਗੋਚਰੀ ਪੁਸਤਕ ਲੋਪੋਂ ਪੀਰਾਂ ਪਰੀ ਦੇ ਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਪਰਮਾਰਥ ਦੇ ਪਾਂਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਹਿਤ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਪੋਂ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਦੀ ਚਰਨਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਰੋਸਾਈ ਪਾਵਨ ਨਗਰੀ ਲੋਪੋਂ, ਨਾਮ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਸੰਤ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਜੋਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਾਵਨ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਸੰਤ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਂ ਸਮੇਤ 16 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਇਹ ਖ਼ੂਬੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪੰਜ ਅਧਿਆਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਏ ਬੰਦਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
'ਦਰਬਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੈ ਨਮਸਕਾਰ ਮੇਰੀ,
ਕਾਰਜ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਸੁਆਰਦੀ ਹੈ।' (ਪੰਨਾ 16)
ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿਚ ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਨਾਮ ਬਾਣੀ ਦੇ ਰਸੀਏ, ਬਾਬਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੌਤਕਾਂ ਦਾ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਵਿਕ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ, ਕਲੀ, ਛੰਦ, ਦੋਤਰਾ, ਬੈਂਤ, ਵਾਰ, ਛੰਦ ਤਰਜ਼ੀ, ਕੱਵਾਲੀ, ਤੀਨ ਤਾਲਿਕਾ ਛੰਦ, ਡੋਲੀ ਛੰਦ, ਡੂਢਾ ਛੰਦ, ਲੋਕ ਛੰਦ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਅਧਿਆਏ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਆਏ ਦੇ ਸਫ਼ਾ 60 'ਤੇ ਸੰਤ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਰਚਿਤ ਇਹ ਸ਼ੇਅਰ ਗ਼ੌਰ-ਤਲਬ ਹੈ:
'...ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਿੰਘਾ,
ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਕੇ, ਫੇਰ ਦੀਦਾਰ ਹੁੰਦੇ।'
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬੰਦੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਣਾ, ਫੇਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਵਲੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਕੇ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨਾ, ਬੰਦੀਛੋੜ ਦਾਤੇ ਵਲੋਂ 52 ਕੈਦੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਬੰਦ-ਖ਼ਲਾਸੀ ਨੂੰ ਢਾਡੀ ਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਅਧਿਆਏ ਗੁਰੂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਰਹੇ ਪੈਂਦੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਗੱਦਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹੱਥੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ/ਵਿਚ ਚਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਆਏ ਭਗਤ ਧੰਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਾ-ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਬੜੇ ਭਾਵ-ਪੂਰਤ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਸੁਹਾਗਾ ਹੈ।
ਦੋਹਿਰਾ :
'ਮਹਿਮਾਂ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਲਿਖ ਨਾ ਸਕਦਾ ਕੋਈ।
ਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਕਵਿਰਾਜ ਦੇ, ਆਪ ਲਿਖਾਰੀ ਹੋਏ'
(ਪੰਨਾ 118)
ਸ਼ੇਅਰ : ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦਾ, ਛਿੱਤਰ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਖ਼ਾਮਦਾ ਹੈ,
ਜਿਹਨੂੰ ਗੁਰੂ ਧਰਕਾਰਦਾ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘਾ,
ਸਿੱਧਾ ਵਿਚ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਜਾਮਦਾ ਹੈ।'
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਭਰਪੂਰ,
ਰੌਚਿਕ ਅਤੇ ਨਰੋਈ ਸੇਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
-ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
ਮੋਬਾਈਲ : 98154-61710
ਜੰਗ, ਜਸ਼ਨ ਤੇ ਜੁਗਨੂੰ
ਕਵੀ : ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 250 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 119
ਸੰਪਰਕ : 95011-45039
'ਜੰਗ ਜਸ਼ਨ ਤੇ ਜੁਗਨੂੰ' ਕਵੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਇਹ ਚੌਥੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਨਵਦੀਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨ ਚਾਹੇ ਉਹ ਭਾਰਤ-ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਸੰਗ ਬਾਰੇ ਹੈ ਤੇ ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ, ਉਸ ਦੀ ਤੀਖਣ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪੜਚੋਲਵਾਂ ਸਰੋਕਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 47 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਵੀ ਦੀ ਆਤਮਕ ਪੜਚੋਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਚੇਤ ਵਿਚ ਵਸਿਆ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਰਚਨਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਰਹੀ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਭਾਵਪੂਰਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਡਾਲਰ ਮਾਇਆ ਰਚਨਾ ਪਰਵਾਸ ਹੰਢਾ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਨੋਵੇਦਨਾ ਹੈ। 'ਆਨੰਦ' ਨਾਂਅ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਵੀ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਹੰਢਾਉਣ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੇ ਚੱਕਰਵਿਊ ਵਿਚ ਫਸੇ ਕਾਮੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਂਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਸੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਕਟਾਖਸ਼ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦਾ ਦਿਲੋਂ ਸਮਰਥਕ ਹੈ। ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਭਰਪੂਰ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਤੇ ਹਥਿਆਰ, ਤਸਵੀਰ, ਗੁਲਾਲ, ਬਾਤ ਤੇ ਦਿਓ, ਜੰਗ ਜਸ਼ਨ ਤੇ ਜੁਗਨੂੰ, ਗੰਡੋਆ, ਪਤੰਗ, ਸ਼ਬਦ, ਸਟੋਰ ਮਾਲਕ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ ਦੇ ਇਸ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਚੇਤਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਹਨ, ਜੋ ਕਦੇ ਗਲੋਬਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਕਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਤੇ ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਗ਼ਰੀਬ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਤੇ ਕਵੀ ਦੀ ਮਾਨਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਵਪੂਰਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਨ।
-ਪ੍ਰੋ. ਕੁਲਜੀਤ ਕੌਰ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੋਲ
ਲੇਖਕ : ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਤਰਲੋਚਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 108
ਸੰਪਰਕ : 090070-32101
ਸ਼ਾਇਰ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ ਆਪਣੇ ਪਲੇਠੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੋਲ' ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਦਰ-ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਦਸਤਕ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰ ਆਪਣਾ ਗਰਾਂ ਦੁਸਾਂਝ ਕਲਾਂ (ਮੋਗਾ) ਛੱਡ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਬੜੀ ਹੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰ ਸਵ: ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਪ੍ਰਵਚਨ ਦੀ ਤੰਦ ਸੂਤਰ ਕਾਵਿ-ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੋਲ' ਤੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਫੁੱਲ ਹੋਣਗੇ, ਉਥੇ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਦਾ ਬਸੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਫੁੱਲ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਇਕ 'ਫੁੱਲ' ਵਰਗੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਕੰਡੇ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਲਈ ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਹਣੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਜ਼ਰੇ-ਜ਼ਰੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਨਫ਼ਰਤ ਤੇ ਗੰਧਲੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਵਾਸਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ? ਉਂਝ ਉਹ ਪਰਵਦਗਾਰ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰ ਵਿਚ ਜਨੂੰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਜ ਦੀ ਧੀ-ਧਿਆਣੀ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਵਰਜਣਾਵਾਂ ਜੋ ਪਲੇਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਘਾਤਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਦੀ ਰਾਮ ਕਾਰ ਉਲੰਘਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਂਝਿਆਂ ਅਤੇ ਹੀਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਅੰਗ ਦੇ ਨਸ਼ਤਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਅੱਜ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਵਿਚ ਗੁੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਆਟਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੁਹੱਪਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸਲਾਹ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਕਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਭੇਖੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੌਰਾਹੇ ਵਿਚ ਨੰਗਿਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਪਾਟ ਲਹਿਜ਼ੇ 'ਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਣੀ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ ਤੇ ਰੂਹ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸੀਆਂ ਵਰਗੀ ਅਉਧ ਹੰਢਾਅ ਰਹੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਕਮ 'ਤੇ ਲਾਹਣਤਾਂ ਦੀ ਵਾਛੜ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੌਕੀਦਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇਰੇ 'ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ' ਕਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰ।
-ਭਗਵਾਨ ਢਿੱਲੋਂ
ਮੋਬਾਈਲ : 098143-78254
ਦੁਨੀਆ ਪਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ
ਲੇਖਕ : ਇਕਬਾਲ ਮੁਹੰਮਦ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸੰਗਮ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਸਮਾਣਾ
ਮੁੱਲ : 150 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 96
ਸੰਪਰਕ : 94786-55572
ਸੰਨ 2024 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 55 ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰੌਚਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਬਾਰੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰ ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੌਚਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਪੱਖ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਜਿਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਚੰਨ, ਤਾਰਿਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਆਸਮਾਨ ਅਤੇ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿੳੁਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਖੋਜੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ ਇਕਬਾਲ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਮਾਨਵ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸਰਲ ਅਤੇ ਰੌਚਿਕ ਸ਼ਬਦਾਬਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਹੱਸਾਂ ਉਤੋਂ ਪਰਦਾ ਹਟਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਲੇਖ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਖਿਡੌਣਾ, ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦਾ ਜਨਮ, ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਚੰਦਰਮਾ ਬਾਰੇ ਰਹੱਸਮਈ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਪੈਨਸਿਲ ਦੀ ਰੌਚਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਬਾਲੀ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਪੁਸਤਕ 'ਚ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੇ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ 'ਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਚਿਣਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਲੇਖਕ ਦਾ ਜਿਗਿਆਸੂ, ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕਤਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕੁੱਜੇ 'ਚ ਸਮੁੰਦਰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਹਰ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
-ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਿਜੈ ਕੁਮਾਰ
ਮੋਬਾਈਲ : 98736-27136
ਦਿਨ ਢਲੇ
ਸ਼ਾਇਰ : ਕੇਸਰ ਕਰਮਜੀਤ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਪ੍ਰਤੀਕ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪਟਿਆਲਾ
ਮੁੱਲ : 200 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 80
ਸੰਪਰਕ : 70097-67394
ਹਥਲੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੁਸਤਕ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਕੇਸਰ ਕਰਮਜੀਤ ਦੀਆਂ ਸਿਰਜੀਆਂ 61 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਹਨ। ਕੇਸਰ ਕਰਮਜੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਨਾਂਅ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਸੁਚਾਰੂ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਬਣ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਨੋਟ ਤੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਰੜੀ ਘਾਲਣਾ ਨਾਲ ਕੇਸਰ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਛੰਦਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਬੀਨਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੇਸਰ ਉਮਰ ਦਰਾਜ ਭਾਵ ਉਮਰ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਪਕਿਆਈ ਅਤੇ ਲੈਅਯੁਕਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖਿਆਲ ਬਹਿਰਾਂ/ਛੰਦਾਂ ਵਿਚ ਢਲਦਿਆਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀਏ ਅਤੇ ਰਕੀਫ਼ ਕਿੱਸੇ ਮੰਝੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਜਸਵੀਰ ਰਾਣਾ ਜਿਹੇ ਜਹੀਨ ਲੇਖਕ ਦਾ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ ਤੇ ਜਸਵੀਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਔਰੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਮੰਡਲ ਸਿਰਜਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਤਬਕ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਿਅਰ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿਸ ਟਕਰਾਵੀਂ ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਢਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰਚਨਾਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰ ਪ੍ਰਪੱਕਤਾ ਦੇ ਲਖਾਇਕ ਹਨ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ :
-ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮਨ ਦਾ ਜੰਗਲ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਣਾ,
ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਕਿਰਦਾਰ ਹੋ ਜਾਣਾ।
-ਬੜੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਸ਼ਹਾਦਤ ਘਾਲਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਹੀ,
ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਖ਼ਰ ਤਿਮਰ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਜਾਣਾ।
-ਇਸ ਘਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਏ ਇਕ ਜ਼ਮਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ,
ਪਹਿਨਣੇ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਵਸਤਰ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੇਸਰ ਕਰਮਜੀਤ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਛੰਦਾਂ / ਬਹਿਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਵਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੇ ਰਮਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਮਲ ਮਹਿਜੂਫ਼ ਵੀ ਬੜੀ ਖ਼ੂਬੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸ਼ਿਅਰ ਵੇਖੋ ਜੋ ਕਿ ਰਮਲ ਤਿੰਨ ਰੁਕਨ ਵਿਚ ਹੈ :
-ਬੇਬਸੀ ਦੇ ਦੌਰ ਇਉਂ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ,
ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹੇ ਮਰਦੇ ਰਹੇ।
ਪਰ ਇਹ ਹੇਠਲਾ ਸ਼ਿਅਰ ਵੱਡੇ ਬਹਿਰ ਰਮਲ ਵਿਚ ਹੈ:
ਰੰਗਲੀ ਨਗਰੀ 'ਚ ਆਏ ਰੰਗਲੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨੇ,
ਰੰਗਲੇ ਚਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਰਮਜੀਤ ਨੇ ਛੋਟੇ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦਿਲ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਮਨ-ਮਸਤਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ :
-ਪੀੜ ਮੈਂ ਏਦਾਂ ਸਹਾਰਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ।
ਤਾਰੇ ਗਿਣ ਗਿਣ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ।
-ਹਮਵਤਨ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਰਾਇਆ ਆਖਦੈਂ,
ਗ਼ੈਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾ ਜਾ ਕੇ ਮੰਗੀ ਦੋਸਤੀ।
ਕਰਮਜੀਤ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀਏ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਜਿਥੇ ਵੀ ਰਕੀਫ਼ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀਏ ਦੀ ਨਾਲ ਦਰੁਸਤ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਨਿਭਦਾ ਹੈ, ਹੇਠਲੇ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀਆ ਤਿਲਮਿਲਾਉਂਦਿਆਂ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ, ਤਿਹਾਰਦਿਆਂ ਆਦਿ ਹਨ ਅਤੇ ਰਕੀਫ਼ 'ਬਾਦ ਵਿਚ' ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਖ਼ੂਬ ਨਿਭੀ ਹੈ :
ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਾਜੀ ਮੁਲਾਣੇ ਵੀ ਸਮਝ ਇਹ ਨਾ ਸਕੇ,
ਸੀਸ ਕਿਉਂ ਮਨਸੂਰ ਦਾ ਸੀ ਖਿਲਖਿਲਾਇਆ ਬਾਦ ਵਿਚ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਡਨੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕੇਸਰ ਕਰਮਜੀਤ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਹੈ।
-ਸੁਲੱਖਣ ਸਰਹੱਦੀ
ਮੋਬਾਈਲ : 94174-84337
ਮੇਰਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ
ਸੰਪਾਦਕ : ਪ੍ਰਿੰ. ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਤਰਲੋਚਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਮੁੱਲ : 300 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 160
ਸੰਪਰਕ : 98764-52223
ਪ੍ਰਿੰ. ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਦਾ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
'ਮੇਰਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਅਸਲੋਂ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਲ 28 ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ 'ਚ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਆਯਾਮ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸੰਪਾਦਕ ਹੁਰਾਂ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਹੰਢੇ ਹੋਏ ਲੇਖਕ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਵੀ, ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਣਵੈਤ, ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢੋਲ, ਖ਼ੁਦ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ, ਪ੍ਰਿੰ. ਨਸੀਬ ਸਿੰਘ ਸੇਵਕ, ਡਾ. ਪੰਨਾ ਲਾਲ ਮੁਸਤਫ਼ਾਵਾਦੀ ਆਦਿ ਜਿਹੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਰੁਪਿੰਦਰ ਮਾਨ ਮੁਕਤਸਰੀ ਜਿਹੇ ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਾਲ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲ-ਬੋਲ ਕੇ ਹੀ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਮਿਲੇ ਰਹਿਬਰਾਂ ਕਾਰਨ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਆ ਗਏ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਕਈਆਂ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਛਪਾਈ ਨੇ ਹੀ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਹਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਨੂੰ ਢਾਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਲੇਖਕ ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹੇਗੀ ਤੇ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਲੇਖਕ ਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਇਹੋ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰੰਗਦਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
-ਕੇ. ਐੱਲ. ਗਰਗ
ਮੋਬਾਈਲ : 94635-37050
ਸਿਆਣੀ ਕੀੜੀ
ਲੇਖਕ : ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਸੰਗਮ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਸਮਾਣਾ
ਮੁੱਲ : 80 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 24
ਸੰਪਰਕ : 98152-43917
ਬਾਲ-ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰਥਿਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਨਰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਸਿਆਣੀ ਕੀੜੀ' ਉਲੇਖਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸੰਮਿਲਿਤ 25 ਨਰਸਰੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। 'ਰੁੱਖ', 'ਫੁੱਲ', 'ਪਾਣੀ', 'ਬੱਦਲ', 'ਜਾਮਣਾਂ', 'ਕੇਲੇ' ਆਦਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਤਿੱਤਵ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਪੈਨ', 'ਮੇਰਾ ਬਸਤਾ', 'ਬੈਂਚ' ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਦਿਅਕ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 'ਤੋਤਾ', 'ਕੁੱਤਾ', 'ਸੱਪ ਤੇ ਨਿਉਲਾ', 'ਸਿਆਣੀ ਕੀੜੀ' ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਫੁਟਕਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ 'ਜੂਨ ਮਹੀਨਾ', 'ਸਪੇਰਾ', 'ਮੇਰਾ ਸਾਈਕਲ', 'ਜਿੰਦਾ', 'ਘੜੀ', 'ਕੁਲਫ਼ੀ', 'ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ' ਅਤੇ 'ਸਿਆਣੀ ਬੱਕਰੀ' ਆਦਿ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਸਵੱਛ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ' ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਇਹ ਘਟਾਵੇ
ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੋਰ ਸਿਰ ਚਕਰਾਵੇ
ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਜਦ ਹਾਰਨ ਵੱਜਦੇ
ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਗੱਜਦੇ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਟਾਉ।
ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਸਾਫ਼ ਬਣਾਉ। (ਪੰਨਾ 24)
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪਮਈ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਲੇਖਕ ਤੋਂ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਹੋਰ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਅਣਛੋਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੋਹੇਗਾ, ਜੋ ਮਾਨਵਤਾ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੁੱਕਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਦਿੱਖ ਚੰਗੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਕੇਵਲ 24 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 80 ਰੁਪਏ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਬਾਲ-ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਵਿੱਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
-ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ 'ਆਸ਼ਟ' (ਡਾ.)
ਮੋਬਾਈਲ : 98144-23703
ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ
ਲੇਖਕ : ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਹਿੱਲ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਤਰਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਰਨਾਲਾ
ਮੁੱਲ : 220 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 152
ਸੰਪਰਕ : 01679-233244
ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਅਤੇ ਪੈਸਾਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਾਲਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂਹ-ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਹਾਂ-ਵਾਦੀ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਾਰਜ ਸਾਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਵੀ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਰੁਤਬਾ ਵੀ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ' ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਹਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਅਨੂ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਕਰਨ ਦੇ 17 ਚਮਤਕਾਰੀ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਥੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੁਕਤਿਆਂ ਵਿਚ 'ਮਾਸਟਰ ਮਾਈਂਡ, ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼, ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਬੱਚਤ ਦੀ ਆਦਤ, ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਆਤਮ ਨਿਯੰਤਰਨ, ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ, ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤਿੱਤਵ, ਸਟੀਕ ਸੋਚ, ਇਕਾਗਰਤਾ, ਸਹਿਯੋਗ, ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਲਾਭ, ਸ਼ਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਨਿਯਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਨੁਕਤੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਸਪਾਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਗੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਪੈਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ 30 ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਅਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 40 ਹੋਰ ਸੁਝਾਅ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਾਅ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਹੀ ਪੁਸਤਕ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਹਾਂ-ਵਾਦੀ ਰੁਚੀਆਂ ਭਰਨ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਲਈ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
-ਡਾ. ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ
ਮੋਬਾਈਲ : 98141-68611
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡੇ ਸੋਈ ਪਿੰਡੇ
ਲੇਖਕ : ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛਿੰਦਾ ਦੇਹੜਕੇ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ
ਮੁੱਲ : 250 ਰੁਪਏ, ਸਫ਼ੇ : 151
ਸੰਪਰਕ : 98721-93320
13 ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਸ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡੇ ਸੋਈ ਪਿੰਡੇ' ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਦੇਹੜਕਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ 'ਹਵਾਲਾਤ' ਨਾਵਲ ਲਿਖ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਮਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਲੇਠਾ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੂਖ਼ਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਿਕ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਿਕ ਢੰਗ ਪਾਤਰ ਸਿਰਜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾ ਕੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ 'ਜੱਟ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ' ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਇਕ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਜੱਟ ਕਿਸਾਨ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਕੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਕਹਾਣੀ 'ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡੇ ਸੋਈ ਪਿੰਡੇ' ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਪਾਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾ ਕੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਭਾਂਬੜ' ਅਤੇ 'ਸਬੱਬੀਂ ਮੇਲਾ' ਅਸਲ ਵਿਚ ਯਾਦਾਂ ਰੂਪੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। 'ਇਕ ਕੁੜੀ ਇਕੱਲੀ', 'ਸਾਲਕੁ ਮਿਤੁ ਨ ਰਹਿਓ ਕੋਈ' ਅਤੇ 'ਬਾਬੁਲ ਦਾ ਵਿਹੜਾ' ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਘਾਣ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਮਤਰੇਈ ਧੀ ਦੇ ਜਿਨਸੀ-ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਬਿਰਧ ਸਹੁਰੇ ਦਾ ਕਤਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਕੇ ਬਾਪ ਦੇ ਪਿਆਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। 'ਦੀਵਾਲੀ' ਅਤੇ 'ਲਿਓੜ' ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਨੂੰ ਤਰਸ ਰਹੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਸਤਾਏ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖ਼ਭਾਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। 'ਬਦ-ਦੁਆ' ਤੇ 'ਭਾਂਬੜ' ਹੰਕਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਮਾਂ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫ਼ਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। 'ਡਰ' ਕਹਾਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਡਰ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਲ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਿਕ, ਬਿਆਨੀਆ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਰਨਣਾਤਮਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਖੇਪਤਾ, ਸਵੈ-ਵਾਰਤਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਾਂ ਵਰਨਣਾਤਮਿਕਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਮ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
-ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਰਾਣਾ
ਮੋਬਾਈਲ : 98728-87551